03 Jun 2026
|
2 min read
Natura 2000: streng voor de boer, soepel voor de tank
J
Jan Veenstra
Auteur
De provincie Drenthe trekt bijna 2,5 ton uit voor extra handhavers. Niet om drugscriminaliteit aan te pakken. Niet om ondermijning te bestrijden. Niet om de overlast in wijken terug te dringen. Nee, om honderden landbouwpercelen te controleren op het mogelijke gebruik van bestrijdingsmiddelen nabij Natura 2000-gebieden.
Aanleiding? Een handhavingsverzoek van een actiegroep. Gevolg? Stapels dossiers, extra personeel, juridische procedures en de dreiging van miljoenenboetes voor boeren.
En dan bekruipt mij een ongemakkelijk gevoel.
Want terwijl de provincie alles uit de kast trekt om te onderzoeken of een lelieteler op enkele honderden meters van een natuurgebied mogelijk een risico vormt, rijden elders tanks door beschermde natuur, vinden militaire oefeningen plaats in en rond Natura 2000-gebieden en worden uitbreidingen van Defensie voorbereid die eveneens gevolgen hebben voor natuur en milieu.
Blijkbaar geldt daar een andere werkelijkheid.
Begrijp me goed. Nationale veiligheid is belangrijk. In de wereld van vandaag misschien belangrijker dan ooit. Maar als dat argument voldoende is om activiteiten in of nabij Natura 2000 mogelijk te maken, waarom wordt dan tegen boeren jarenlang verteld dat de natuur geen enkele ruimte meer biedt?
Waarom kan een boer geen stal uitbreiden omdat er een theoretische belasting op een natuurgebied zou kunnen ontstaan, terwijl voor Defensie ineens wordt gezocht naar oplossingen, uitzonderingen en maatwerk?
Het wrange is dat niet de natuur het verschil maakt, maar degene die de activiteit uitvoert.
Is het een boer? Dan volgen vergunningen, controles, rapporten, advocaten, handhavers en mogelijk boetes.
Is het Defensie? Dan heet het een nationaal belang.
Dat is geen natuurbeleid. Dat is politiek.
De rekening van dit systeem loopt ondertussen steeds verder op. Boeren investeren in onderzoeken. De overheid huurt extra ambtenaren in. Rechtszaken stapelen zich op. Subsidies, uitkoopregelingen en handhaving kosten miljoenen. En steeds vaker ontstaat de indruk dat de regels vooral gelden voor degenen die het minste politieke gewicht in de schaal leggen.
De vraag die de overheid niet lijkt te willen beantwoorden is daarom eenvoudig:
Als Natura 2000 werkelijk een harde grens is, waarom geldt die grens dan niet voor iedereen?
En als die grens wél verlegd kan worden wanneer het belang groot genoeg is, hoeveel boeren zijn er dan de afgelopen jaren beperkt, uitgekocht of weggepest voor regels die achteraf helemaal niet zo absoluut blijken te zijn?
Dat is de vraag die op het provinciehuis zou moeten liggen. Niet op het bureau van de volgende boer die weer mag uitleggen waarom hij bestaat.
En dan bekruipt mij een ongemakkelijk gevoel.
Want terwijl de provincie alles uit de kast trekt om te onderzoeken of een lelieteler op enkele honderden meters van een natuurgebied mogelijk een risico vormt, rijden elders tanks door beschermde natuur, vinden militaire oefeningen plaats in en rond Natura 2000-gebieden en worden uitbreidingen van Defensie voorbereid die eveneens gevolgen hebben voor natuur en milieu.
Blijkbaar geldt daar een andere werkelijkheid.
Begrijp me goed. Nationale veiligheid is belangrijk. In de wereld van vandaag misschien belangrijker dan ooit. Maar als dat argument voldoende is om activiteiten in of nabij Natura 2000 mogelijk te maken, waarom wordt dan tegen boeren jarenlang verteld dat de natuur geen enkele ruimte meer biedt?
Waarom kan een boer geen stal uitbreiden omdat er een theoretische belasting op een natuurgebied zou kunnen ontstaan, terwijl voor Defensie ineens wordt gezocht naar oplossingen, uitzonderingen en maatwerk?
Het wrange is dat niet de natuur het verschil maakt, maar degene die de activiteit uitvoert.
Is het een boer? Dan volgen vergunningen, controles, rapporten, advocaten, handhavers en mogelijk boetes.
Is het Defensie? Dan heet het een nationaal belang.
Dat is geen natuurbeleid. Dat is politiek.
De rekening van dit systeem loopt ondertussen steeds verder op. Boeren investeren in onderzoeken. De overheid huurt extra ambtenaren in. Rechtszaken stapelen zich op. Subsidies, uitkoopregelingen en handhaving kosten miljoenen. En steeds vaker ontstaat de indruk dat de regels vooral gelden voor degenen die het minste politieke gewicht in de schaal leggen.
De vraag die de overheid niet lijkt te willen beantwoorden is daarom eenvoudig:
Als Natura 2000 werkelijk een harde grens is, waarom geldt die grens dan niet voor iedereen?
En als die grens wél verlegd kan worden wanneer het belang groot genoeg is, hoeveel boeren zijn er dan de afgelopen jaren beperkt, uitgekocht of weggepest voor regels die achteraf helemaal niet zo absoluut blijken te zijn?
Dat is de vraag die op het provinciehuis zou moeten liggen. Niet op het bureau van de volgende boer die weer mag uitleggen waarom hij bestaat.